Boya veya Kaplama Projesi Nasıl Yönetilmelidir? Bilmeniz Gereken Temeller

Nisan 06, 2018, 10:45 am
16 dakika

PCS. Tolga Dıraz
Kimya Mühendisi / Koruyucu Boyalar&Kaplamalar Uzmanı
TUCSA TK-4 Yüzey Koruma Komitesi Başkanı

 

 

Bir Boya veya Kaplama Projesi Nedir?
“Bir Boya veya Kaplama Projesi”; en basit ancak bütünsel tanımıyla, belirli bir amaç ve kaynaklar ile önceden belirlenmiş
başlangıç ve bitiş zamanları içinde; çelik, beton, ahşap, plastik ve kompozit gibi çeşitli zeminlere boya veya kaplama
malzemelerinin başarı ile uygulanmasını kapsayan bir endüstriyel projedir.

Benzer bir biçimde “Bir Boya veya Kaplama Proje Yönetimi” ise; Boya ve Kaplama Projelerindeki gereksinimlerin karşılanması
için bilgi, yetenek, araç-gereç ve tekniklerin, proje operasyonları (yüzey hazırlığı, boya veya kaplama uygulamaları gibi) için
kullanılması olarak açıklanabilir. Başarılı bir boyama veya kaplama projesinde şu hedefler akılda tutulmalıdır:
• Operasyonlar ve proje teslim süresi tam zamanında gerçekleştirilmeli,
• Hammadde ve operasyonel maliyetler ekonomik olarak feasible olmalı,
• Tüm sağlık, güvenlik ve çevresel gereksinimleri (ulusal/ uluslararası regülasyonlar, yönetmelikler ve standartlar gibi) karşılamalıdır.

Endüstriyel pazardaki diğer disiplinler gibi, konuyu daha iyi kavrayabilmemiz için, bu tip projelerin yönetimi sırasında da bilmemiz
gereken bazı terimler ve kısaltmalar mevcuttur. Bunlardan öne çıkan bazıları şunlardır:

Terminoloji
ASTM: (American Society for Testing Materials) – Amerikan Malzeme Test Birliği.
CPCA: (Canadian Paint and Coatings Association) – Kanada Boya ve Kaplama Birliği.
HSWA: (Health and Safety at Work Association) – İşte Sağlık ve Güvenlik Birliği.
ISO: International Organization for Standardization – Standardizasyon için Uluslarası Organizasyon.
ITP: Inspection Test Plan – Enspeksiyon/Muayene Test Planı.
NORSOK: Norsk Sokkels Konkuranseposisjon (Norwegian Shelf’s Competitive Position) – Norveç Sahanlığı Rekabet Kurulu.
NACE: National Association of Corrosion Engineers – Korozyon Mühendisleri Ulusal Birliği.
OSHA: Occupational Safety and Health Administration – Mesleki Güvenlik ve Sağlık İdaresi.
QA: Quality Assurance – Kalite Güvence.
QC: Quality Control – Kalite Kontrol.
PCP: Process Control Procedures – Proses Kontrol Prosedürleri.
SDS: Safety Data Sheets – Güvenlik Bilgi Föyleri.
SSPC: Society for Protective Coatings – Koruyucu Boyalar /
Kaplamalar Topluluğu.
SWA: Stop Work Authority – İş Durdurma Yetkisi.
TDS: Technical Data Sheet – Teknik Bilgi Föyü.
VOC: Volatile Organic Content – Uçuçu Organik Bileşen.
CAPA: Corrective Action Preventive Action – Düzeltici Faaliyet Önleyici Faaliyet.
NCR: Non-conformance Report – Uygunsuzluk Raporu.

Projeyi Planlama
İş Planı
Başarılı bir proje mutlaka kapsamlı bir İş Planı’na sahip olmalıdır. Bu plan şunları içermelidir:
1. Amaç,
2. Tanıtım/Önsöz,
3. İş Kapsamı,
4. Proje hakkında genel bilgi (ki bunlar işin nerede geçekleşeceği, coğrafya&hava koşulların, taşeron(lar)ın kimler olacağı gibi),
5. İlgili dokümanları içeren bir akış-diyagramı ile Proje Yönetim Prosedürü,
6. Kullanılan malzemeler ve ilgili dokümanları,
7. Malzeme uygulama yöntemleri,
8. İlgili standartlara atıflar, ki bunlar ASTM, NACE International, SSPC, ISO, NORSOK standartları olabilir.
9. Sertifikalı yetkin uygulama personeli,
10. Güvenlik, yangın, çevre ve iş sağlığı ile ilgili bilgiler,
11. Kullanılacak malzemelerin depolama ve elleçleme detayları,
12. Uygulama-öncesi test panel doğrulaması,
13. Tarih-cetveli (Gantt çizelgesi içinde),
14. Günlük taşeron kaydı,
15. Dokümantasyonları ile Tedarikçi desteği,
16. Muhafazaya alma/çevreleme bilgileri,
17. Yüzey hazırlığı detayları,
18. Enspeksiyon Test Planı ve Duruş Noktaları,
19. Enstrüman ve test kitleri (kullanımları hakkında yöntemleri ile birlikte),
20. Boya/kaplama tamir prosedürü,
21. Kalite Kontrol ve Güvence Sistemleri ile dokümanlar ve doküman-kontrol,
22. Yazılı olarak garantiler, mühendisli firması, alt-taşeron ve boy/kaplama üretici temsilcileri gibi ilgili taraflar tarafından imzalı bir
şekilde,

İş Planı ile birlikte, projede kullanılan tüm malzemelere ait SDS ve TDS dokümanları da –projenin ileri safhalarında incelenmek
üzere- proje dosyasına iliştirilmelidir. Tabi ki, burada bahsedilen hususlar Proje Şartnamesi veya iş sahibinin yazılı olarak verdiği
Kontrat Belgeleri ile paralel olmalıdır.

PCP’ler
İş Planını takiben, yüzey hazırlığı, boya/kaplama uygulamaları gibi teknik olarak özel her operasyon için prosedürler detaylı olarak
adım-adım belirterek yazılmalıdır ki, bu operasyonda görev alan herkes kolaylıkla üstüne düşenleri gerçekleştirebilsin. Bu
prosedürlerde, araç-gereçler, ekipmanlar ve kullanılacak malzemeler, proje şartnamesine ve diğer yasal proje dokümanlarına
uygun bir şekilde tüm detayları ile belirtilmelidir. Ayrıca, herhangi bir itilaf veya çekişmeyi engellemek için, her operasyonal adım ve
detayları, endüstriyel veya uluslararası bir standarda atıfta bulunarak detaylandırılmalıdır. Böylelikle, projede görev alan herkes
PCP prosedürlerini anlayabilir ve üzerinde uzlaşabilir.

Boya veya Kaplama Boya veya Kaplama

Şekil 1: Proses Kontrol Prosedürleri (PCP), bit boya veya kaplama projesinin hayati kılavuz
belgeleridir.

Yüzey Hazırlığı Yöntemi ve Tekniklerinin Seçimi
Bir boya veya kaplamanın ne kadar uzun dayanabileceğini belirleyen öncelikli faktör “Yüzey Hazırlığı”dır. Ayrıca, zamansız boya/
kaplama kusurlarının %60-80 oranında, ya yetersiz ya da düzgün olmayan yüzey hazırlığı yüzünden ortaya çıktığı hesaplanmaktadır.
Bu nedenle, Çelik ve beton gibi endüstriyel zeminleri Yüzey Hazırlığı için uygun, doğru teknikleri ve aletleri seçmek son derece
kritiktir!
Boya, kaplama uygulamaları öncesi Yüzey Hazırlığı yöntemleri, 4 ana kategoride incelenebilir:
i. By hand tools El Aletleri ile,
ii. Motorlu Aletler ile,
iii. By abrasive blasting Aşındırıcı Kumlama (Raspalama),
iv. Basınçlı Su ve Su-aşındırıcı karışımı ile.
Proje şartnamesinde veya seçilen boya veya kaplamanın ürün bilgi föyünde aksi belirtilmediği sürece, aşağıdaki standartları ve
kılavuz ilkeleri, düzgün metot ve cihazları seçmek için başlangıç noktası olarak olarak kullanabilirsiniz:
• NACE/SSPC Ortak Yüzey Hazırlığı Standartları (Çelik ve beton için),
• ISO 8501,8502, 8503 and 8504 Uluslararası Standartları ( Çelik için),
• ICRI (Beton için),
Rehber olması açısından, uluslararası arenada en çok kullanılan aşındırıcı kumlama/raspalama standartların birbirine göre
karşılıklarını aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz:

İlave olarak, yüzeyi hazırlarken ancak, yukarında bahsedilen yüzey hazırlığı yöntemleri öncesi, şunlardan emin olmanız
gerekmektedir:
• Yüzeylerden tüm gres ve yağ çıkarılmalı,
• Hadde kabuğu, kirlilik ve artıklar yüzeyden uzaklaştırılmış olmalı,
• Kaynak çağı, delaminasyon, keskin köşeler vb. imalat hataları düzeltilmiş olmalıdır.
Aşağıda resmi olan rehber dokümanlar, standartlar ve görsel fotoğraflar SSPC, ICRI ve KTA kuruluşlarının websitelerinden temin
edilebilir. (Sözkonusu linkleri, yazının sonundaki Referanslar kısmında bulabilirsiniz.)

Boya veya Kaplama

Boya/Kaplama Sistemlerinin Seçimi
En iyi boya veya kaplama sistemini seçmek için, yanıtlanması gereken en önemli sorular şunlardır:
i. Uygulanacak boyanın maruz kalacağı koşullar nelerdir?
ii. Boyanacak/kaplanacak yüzeyin yaşam ömrü ne kadar olması beklenmektedir?
iii. Uygulama alanındaki iklim koşulları nelerdir? (Sıcaklık, nem, rüzgar, vb.)
iv. Uygulama alanı kapalı, örtülü veya ortama açık mıdır?
v. Uygulama zamanı ne sezonda olacaktır? Yaz, Kış, İlkbahar veya Sonbahar.

Buna ilave olarak, boya/kaplama seçimini AS/NSZ 2312, ISO 12944-5 ve NORSOK M-501 gibi konu ile ilgili uluslararası
standartlara dayandırmak iyi bir fikirdir. Bu standartlarda, boya/kaplama seçimi oldukça benzerdir: Maruz kalınacak ortam ve
korozivite kategorisi, ki bunlar ISO 12944-5 standardında C1,C2,C3, C4 ve C5-I/C5-M korozyon kategorileridir, sonrasında bu
korozyon kategorisine uygun olan tablolardan – hizmet ömrü, yüzey hazırlığı metodu ve jenerik boya/kaplama tipi gibi seçim
parametrelerini kullanarak – uygun boya/kaplama sistemleri seçilir.

Daha da ötesi, boya veya kaplama seçimini Akrilik, Alkid, Lateks, Epoksi ailesi (Poliamid, Poliamin, Aminoamin adduct, Fenolik
vb.), Alifatik ve Aromatik Poliuretan, Polyurea, Silikon veya Çinko-zengin) jenerik kimyasal kompozisyona (genelde kullanılan reçine,
sertleştirici veya pigmentler) bağlı olarak da yapabilirsiniz. Neyseki bu seçimler, kolay biçimde SSPC rehber belgeleri (standart
veya spesifikasyonlar) kullanarak yapılabilmektedir. (Örn. SSPC Paint-20, Zinc-rich coatings veya SSPC Paint-36, Two Component
Weatherable Aliphatic Polyurethane Coatings gibi). Bu rehber belgeleri SSPC.org websitesinde temin edebileceğiniz gibi, basit bir
İnternet araştırması sonucu da bu belgelerin satınalma linklerine ulaşabilirsiniz. (Bu belgelerin tüm listesine, Referanslar kısmındaki
internet linkinden erişebilirsiniz.

Boya veya Kaplama

Alternatif olarak, global endüstrinin kabul ettiği boya/kaplama sistemleri ve standartları da mevcuttur. Bunlar arasında, çevresel
bölgeler/zonlara göre sınıflandırılmış (Kimyasal atmosfere sahip bölgeler, tatlı, deniz suyuna maruz bölgeler gibi) SSPC Boya/
Kaplama Sistemleri veya malzemenin içinde bulunduğu durum (yerüstü, yeraltı, izolasyon-altı gibi) NACE Boya/Kaplama
Standartlarını gösterebiliriz. Bu boya&kaplama sistemlerini içeren ayrıntılı tablolara ait internet linklerine, NACE.org veya SSPC.
org web-sitelerinde yapacağınız kısa bir araştırma sonunda erişebilebileceğiniz gibi, Referanslar kısmında bulabilirsiniz. Yukarıdaki
soruları, standartlar ve boya/kaplama spesifikasyon en gerekli olanlarıdır ancak iş sahibinin ve müşterinin beklentilerine göre
hesaba katılması gereken başka hususlarda olabilir. Bunlara örnek olarak, ilave akıllı/smart fonksiyonlar (anti-graffiti, kolay
temizlenebilme, radyo sinyallerini bloke etme, sıcaklığa göre renk-değiştirebilme, kendi-kendini tamir gibi) veya özellikle Avrupa,
Avustralya ve ABD’de yürürlükte olan düşük VOC, yasak ağır metallerin formülasyonda kullanılmaması gibi çevresel kısıtlamalar
gösterilebilir. Bununla birlikte, dünya çapındaki boya/kaplama uzmanları tarafından yayınlanmış tarafsız birçok kitaba da
ulaşabilirsiniz.

Referanslar
1. Work Plan: Use It or Lose It – Joseph Brandon, Michael Damiano –JPCL 2011.
2. Effect of Humidity on Surface Preparation and Coating Application – R. Prasanna, Essar Projects (India), Ltd. – Material
Performance, Jan 2016.
3. Mind Your Business How To Effectively Manage Conflict – Warren Brand, W Brand Consulting – JPCL, January 2014.
4. How To Manage a Successful Coating Project – Tatsuya Nakagawa.
5. Good Painting Practice – SSPC Painting Manule Volume 1 – Fourth Edition.
6. Handbook of Corrosion Engineering – Pierre R. Roberge – 1999.
7. Corrosion Prevention by Protective Coatings – Charles G. Munger &Louis D. Vinceny – Second Edition.
8. Selecting Coatings for Industrial and Marine Structures – SSPC – The Society for Protective Coatings and Pamela Groff, 2008.
9. Corrosion Protection, Inspector’s book of refence – Dag Kjernsmo, Kjell Kleven, Jan Scheie – FROSIO 2003.
10. SSPC-VIS 1 – SSPC Kuru Aşındırıcı Kumlama ile Çelik Yüzey Hazırlığı Rehberi ve Görsel Fotoğrafları – http://www.sspc.org/
PB-00212_4
11. SSPC-VIS 3 – SSPC El ve Makineli Aletler ile Çelik Yüzey Hazırlığı Rehberi ve Görsel Fotoğrafları http://www.sspc.org/PB-
00407_3
12. Selecting and Specifying Concrete Surface Preparation for Sealers, Coatings, Polymer Overlays, and Concrete Repair –
Guideline and Concrete Surface Profile chips (set of 10)https://icri.site-ym.com/store/ViewProduct.aspx?id=5569335
13. Boya/Kaplama seçiminde kullanılabilecek SSPC-Paint standart ve spesifikasyonları : http://www.paintsquare.com/
standards/?fuseaction=subcat&catid=1&subcatid=6
14. SSPC çevresel zonları ve boya/kaplama sistemleri.http://www.sspc.org/site/images/standards/std-vol2intro.pdf
15. Boya/Kaplama seçiminde kullanılabilecek NACE standartları.https://nace.org/uploadedFiles/Committees/NACEStandards_
Detailed.pdf
16. Selecting Coatings for Industrial and Marine Structures – http://www.sspc.org/PB-00801_2
17. Paint and Coatings: Applications and Corrosion Resistance – https://www.crcpress.com/Paint-and-Coatings-Applications-
and-CorrosionResistance/PE/p/book/9781574447026
18. http://onlinelibrary.wiley.com/book/10.1002/9783527611867
19. Paints, Coatings and Solvents, Second, Completely Revised Edition – http://onlinelibrary.wiley.com/book/10.1002/
9783527611867
20. Boya / Kaplama Endüstrisinde kullanılan uluslararası standartlardan bazıları: http://www.corrosionclinic.com/corrosion_resources/list%20of%20Coatings%20standards%20for%20the%20oil%20and
%20gas%20industry.html
21. http://ponderosapaintco.com/techdata/7.pdf
22. http://www.sspc.org/Marketplace/Books/Paint-and-Coating-Failures
23. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/9780470744673.ch10/summary
24. https://www.naaa.com/standards/Identifying_and_Correcting_Paint_Defects.pdf
25. http://www.sspc.org/trn-crs-icsmc
26. https://www.osha.gov/Publications/OSHA3897.pdf
27. https://www.cdc.gov/niosh/docs/2004-101/chklists/n40spr~1.htm
28. https://www.csgb.gov.tr/media/3738/boya.docx

 

 

  • (gizli tutulacaktır)