MİKROPLASTİKLER

Mayıs 14, 2018, 1:57 pm
6 dakika

 

 

Mikroplastikler

 

Mehtap Keskin Evcimen
Yüksek Kimyager
Teknik Müdür
A&T Gıda Kontrol Laboratuvarı

 

 

 

 

Dünyada plastik üretimi 2014 yılı verilerine göre yıllık 311 milyon tonun üzerindedir ve 2025 yılına kadar 2 katına çıkacağı tahmin
edilmektedir. Plastik üretimindeki artış, bu plastiklerin çevreye karışma oranını da artırmaktadır. 2010 yılında 4,8 milyon – 12,7
milyon ton plastik atığın okyanuslara karıştığı tahmin edilmektedir.(2)

Okyanuslarda giderek büyüyen yüzen atık alanları oluşturan plastik atıklar, ultraviolet ışık ve fiziksel aşınma etkisiyle mikroplastik
ve nanoplastik denilen küçük parçacıklara ayrışmaktadır. EFSA, 5 mm’den küçük plastik plastik parçaları mikroplastik olarak
tanımlamıştır. Plastik atıkların sebep olduğu kirliliğe ek olarak, diş macunu, peeling gibi kozmetik ürünleri, yüzey temizleyicilerde
kullanılan plastik esaslı partiküller ve sentetik giysilerden yıkama esnasında atık sulara karışan tekstil fiber parçacıkları
mikroplastiklerin bir diğer kaynağı gösterilmektedir. Atmosferik taşınma da yine bulaşmaya sebep olmaktadır.(1)

Balıklar, kabuklular, midye, istiridye gibi deniz canlılarının sindirim sistemlerinde çeşitli konsantrasyonda mikroplastik bulunduğu
tespit edilmiştir. Mikroplastikleri yiyecek sanarak tüketen balıklar ya da suyu süzerek beslenen deniz canlıları mikroplastikleri
bünyelerine almış olurlar, bu şekilde deniz canlılarının sindirim sistemlerine giren mikroplastiklerin, balıkların sindirim sistemlerinde
tıkanma iltihaba sebep olduğu görülmüştür.(2)

Ayrıca mikroplastikler PAH (Polycyclic aromatic hydrocarbons), PCB (Polychlorinated biphenyls), organoklorlu pestisitler gibi çevre
için zararlı kimyasalları üzerlerine absorbe etmektedirler.(3) Besin döngüsü ile birlikte hem mikroplastikler hem de absorbladıkları
kimyasal maddeler insana kadar ulaşmaktadır.

Bal, bira ve sofra tuzu, mineral sularda mikroplastik varlığı ile ilgili yapılmış çalışmalar da vardır.

Almanya, Fransa, İtalya, İspanya ve Meksika’dan temin edilen 19 bal örneğinde yapılan çalışmada plastik lifleri ve plastik parçaları
bulunmuştur.(4)

Almanya’da süpermarketten temin edilen 24 bira örneğinde FT-IR or Raman spectroscopy ile yapılan analizlerde biraların
tamamında mikroplastik tespit edilmiştir.(5)

Türkiye’de marketten temin edilen kaya tuzu, deniz tuzu ve göl tuzunda Mikroskop ve Raman spektroskopisi ile yapılan
çalışmalarda, deniz tuzunda 16-84 parça/kg, göl tuzunda 8- 102 parça/kg, kaya tuzunda ise 9-16 parça/kg mikroplastik tespit
edilmiştir. En fazla mikroplastik miktarı deniz ve göl tuzunda bulunmuştur.(6)

Yukarıda görülebileceği gibi gıdalarda mikroplastik analizi üzerine yapılan çalışmalar olmasına rağmen henüz referans bir metot
bulunmamaktadır.(1) İnsanların besin zinciri ile mikroplastiklere maruz kaldığı yapılan birçok araştırma ile anlaşılmış olup henüz
mikroplastiklerin insan sağlığına etkileri ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Özellikle su kaynakları, denizler ve okyanuslar
mikroplastik kirliliği tehlikesi altındadır.(1) Dünyada bu konuda farkındalık giderek artmaktadır ve örneğin İngiltere’de kozmetik ve
kişisel bakım ürünlerinde lastik mikrotaneciklerin kullanımının yasaklanması kararı alınmıştır.(7)

Sonuç olarak, ülkelerin birtakım önlemler almasının etkileri önemli fakat plastik kullanımının sağladığı avantajlar nedeniyle
kullanımının artması ve dolayısıyla atıkların artması nedeniyle daha etkin önlemler alınması gerekmektedir. Son günlerde keşfedilen
PET plastikleri doğal bileşenlerine dönüştüren enzimin, doğaya atılan plastiklerin bertaraf edilmesi ya da plastiklerin geri dönüşümü
için kullanılması etkin bir çözüm olabilir.

Kaynakça 
1) Efsa. Presence of microplastics and nanoplastics in food, with particular focus on seafood
2) Food And Agriculture Organization of the Unated Nations- Microplastics in fisheries and aquaculture.
3) Mwana-Scoe L., Germaıne K., Kakoulı-Duarte T., And Cleary J. (2017). Characterisation of microplastics in Irish freshwaters.
15th International Conference on Environmental Science and Technology Rhodes, Greece, 31 August to 2 September 2017.
4) Peter Mühlschlegela, P., HaukA., Walte U., Sieber R. (2017) Lack of evidence for microplastic contamination in honey. Food
Additives&Contamimants: Part A, 2017 Vol 34, No:11 1982-1989.
5) Liebezeit G. and Liebezeit E. (2014) Synthetic particles as contaminants in German beers. Food Additives & Contaminants:
Part A, 2014 Vol. 31, No. 9, 1574–1578.
6) Gündoğdu S. (2018) Contamination of table salts from Turkey with microplastics. Food Additives & Contaminants: Part A.
7) Anonim, 2018. www.gov.uk 27.04.2018.

  • (gizli tutulacaktır)