Sabancı Üniversitesi IICEC, COP31’de Su Güvenliği ve Sürdürülebilirliği Gündeme Taşıdı

Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) tarafından COP31’in açılış gününde Antalya’da gerçekleştirilen Özel Su Etkinliği’nde, artan su stresi, bununla bağlantılı riskler ve çözüm önerileri ele alındı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol’un açılış konuşmasını yaptığı etkinlikte, IICEC COP31 Özel Su Raporu tanıtıldı. İş dünyasının üst düzey temsilcilerinin katıldığı panelde su güvenliği ve sürdürülebilirliği; kaynak verimliliği, teknolojik çözümler, yatırımlar ve elektrifikasyonla ilişkisi çerçevesinde değerlendirildi.

Sabancı Üniversitesi İstanbul Uluslararası Enerji ve İklim Merkezi (IICEC) tarafından, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında 9 Kasım 2026 tarihinde Antalya Expo Blue Zone Türkiye Pavilion’da IICEC Özel Su Etkinliği gerçekleştirildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ve IICEC Onursal Başkanı Dr. Fatih Birol’un açılış konuşmasını yaptığı etkinlikte, IICEC COP31 Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumu da gerçekleştirildi.

Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler’in moderatörlüğündeki panelde, Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov ile Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin konuşmacı olarak yer aldı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı ve IICEC Onursal Başkanı Dr. Fatih Birol, su stresine, suyun stratejik önemine, enerji sektörü açısından kritik rolüne ve COP31’in küresel enerji dönüşümüne sağlayabileceği katkılara dikkat çekti.

Birol, IICEC’i su gibi önemli ve stratejik bir konuyu gündeme taşıdığı ve bu alanda özel bir rapor hazırladığı için tebrik ederek çalışmanın ortaya çıkmasına öncülük eden Güler Sabancı’ya ve IICEC ekibine teşekkür etti. Raporun bulgularını ve önerilerini ilgiyle beklediğini belirten Birol, suyun enerji sektörü açısından taşıdığı önemi yakın zamanda Macaristan’da yaşanan bir örnek üzerinden anlattı.

Macaristan’da aşırı sıcaklıklar ve kuraklık nedeniyle nehirlerdeki su seviyesinin ciddi ölçüde düşmesinin nükleer santrallerin soğutma ihtiyacını karşılamayı zorlaştırdığını ve elektrik arzı açısından önemli bir risk oluşturduğunu aktaran Birol, su stresinin enerji güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Bu nedenle IICEC tarafından hazırlanan su raporunu son derece önemli bulduğunu ifade eden Birol, raporun sonuçlarını 23 Aralık’ta İstanbul’da dinlemeyi sabırsızlıkla beklediğini söyledi.

İklim değişikliğinin son yıllarda uluslararası politika gündeminde daha az yer bulduğunu belirten Dr. Fatih Birol, başarılı bir COP zirvesinin iki temel kriter üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Birol’a göre bu kriterler, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanlarının sayısı ile ülkelerin zirve sonunda üzerinde uzlaştığı somut ve görünür kararlar.

Antalya’da yaklaşık 100 devlet ve hükümet liderinin katılımının beklendiğini belirten Birol, bu gelişmenin mevcut jeopolitik koşullar dikkate alındığında önemli olduğunu, ancak üst düzey katılımın somut sonuçlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye ve Avustralya’ya elektrifikasyonun COP31’in temel çıktılarından biri olması yönünde öneride bulunduğunu aktaran Birol, bugün elektriğin toplam enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 23 seviyesinde olduğunu belirtti. Bu oranın 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılmasını hedeflediklerini ifade eden Birol, söz konusu yaklaşımı “35 by 35” olarak tanımladı.

Dünya genelinde çok sayıda hükümetle yaptığı görüşmelerde bu hedef etrafında giderek güçlenen bir uzlaşı gördüğünü belirten Birol, COP31 sonunda 100’den fazla hükümetin bu yönde taahhütte bulunmasını umduğunu söyledi. Böyle bir kararın yalnızca kâğıt üzerinde kalmayacağını, piyasalara ve yatırımcılara enerjinin geleceğinin elektrifikasyonda olduğuna ilişkin güçlü bir mesaj vereceğini ifade etti.

Sabancı Holding CEO’su Kıvanç Zaimler, suyun ve Türkiye’de giderek artan su stresinin sanayi, enerji sektörü ve diğer tüm sektörler açısından taşıdığı kritik öneme dikkat çekti.

Stratejik elektrifikasyon gündeminin önemini vurgulayan Zaimler, suyla ilişkili konuların Türkiye’nin elektrifikasyon hedefleri doğrultusunda önümüzdeki dönemde dikkatle ele alınması gerektiğini belirtti. Tüm sektörlerde artan su stresine karşı etkili ve verimli çözümlerin yaygınlaştırılmasının ve bu alandaki farkındalığın artırılmasının önemini vurguladı.

IICEC’in enerji sektöründe yayımladığı öncü ve analitik raporlarla stratejilerin ve yönelimlerin belirlenmesine güçlü katkı sunduğunu ifade eden Zaimler, su konusundaki özel çalışmanın da Türkiye’nin daha güvenli ve sürdürülebilir bir su geleceğine ulaşmasına yol göstereceğini dile getirdi.

Enerji Verimliliği Derneği Başkanı Ahmet Erdem, Türkiye’nin su bütçesine ilişkin verileri paylaşarak su kaynakları üzerindeki baskının boyutuna dikkat çekti.

Türkiye’nin yıllık ortalama 450 milyar metreküp brüt tatlı su bütçesinin yaklaşık yarısının buharlaşma nedeniyle kaybedildiğini belirten Erdem, kalan miktarın da yarısının teknik ve ekonomik açıdan kullanılabilir net potansiyel oluşturduğunu ifade etti.

Tatlı su tüketiminin son yirmi yılda 1,5 kat artarak 60 milyar metreküpün üzerine çıktığını aktaran Erdem, iklim değişikliğinin kısıtlı su kaynakları üzerindeki baskıyı daha da artırdığını vurguladı. Su arzı ve tüketimi arasındaki dengenin Türkiye açısından su stresinin giderek daha acil bir konu hâline geldiğini gösterdiğini belirten Erdem, bu durumun tarımdan sanayiye, enerji sektöründen hanelere kadar geniş bir alanda risk oluşturduğunu söyledi.

Su ve elektrik arzı ile tüketiminde mevsimsellik etkilerinin birlikte yaşandığına dikkat çeken Erdem, hem enerji hem de su verimliliğinin ortak bir çözüm alanı olarak yüksek potansiyel taşıdığını ifade etti. Suda kayıpların azaltılmasının enerji verimliliğine de önemli katkı sağladığını belirten Erdem, güvenli ve sürdürülebilir su geleceği için yatırım ve yönetişim konularının önemini vurguladı.

SOCAR Türkiye CEO’su ve SOCAR Başkanı Danışmanı Elchin Ibadov, Hitit İmparatorluğu’nun yaşadığı kuraklık dönemini örnek göstererek su krizlerinin toplumlar ve ekonomiler üzerindeki belirleyici etkilerine dikkat çekti.

“Hititler Mısır’la masaya oturabiliyordu; ama yağmurla masaya oturamadılar” sözleriyle su risklerinin önceden öngörülmesinin ve zamanında harekete geçilmesinin önemini vurguladı.

Sanayide su ayak izinin ölçülmesi, suyun yeniden kullanılması ve su yönetiminin yalnızca tesisler düzeyinde değil, havza ölçeğinde ele alınması gerektiğini belirten Ibadov, rüzgâr enerjisi, deniz suyu arıtma, veri merkezleri ve kimya sanayisini bir araya getiren yenilikçi bir “mavi enerji kombine çevrimi” yaklaşımını paylaştı.

Bu model kapsamında rüzgâr enerjisiyle deniz suyunun arıtılması, arıtma sonucunda elde edilen tuz ve minerallerin kimya sanayisinde değerlendirilmesi, arıtılmış suyun veri merkezlerinde sıvı soğutma amacıyla kullanılması ve veri merkezlerinden açığa çıkan atık ısının kimyasal üretim süreçlerinde yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.

Ibadov, su ve elektriğin birlikte planlanmasının ve üniversite-sanayi iş birliğinin bu tür bütünleşik çözümlerin geliştirilmesinde kritik önem taşıdığını ifade etti.

Hitachi Energy Türkiye Genel Müdürü Yasemin Öztekin, su kıtlığının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını; ekonomik, toplumsal ve altyapı dayanıklılığını da etkileyen kritik bir mesele olduğunu vurguladı.

Elektrifikasyonun hızlanmasıyla su ve elektrik sistemleri arasındaki karşılıklı bağımlılığın daha da artacağına dikkat çeken Öztekin, bu iki kritik sistemin entegre biçimde planlanmasının, dijitalleşme ve akıllı altyapılar aracılığıyla kaynakların daha verimli kullanılmasının önemini belirtti.

Su yönetiminde odağın yalnızca kaynak yönetiminden su verimliliğine kaydırılması gerektiğini ifade eden Öztekin; şehir şebekelerindeki su kayıplarının azaltılması, tarımda hassas sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, yağmur suyu hasadı ve arıtılmış suyun yeniden kullanımının artırılmasını öncelikli çözüm alanları olarak sıraladı.

Elektrik sektöründe kullanılan dijital izleme, tahminleme ve akıllı şebeke uygulamalarının su altyapıları için de önemli fırsatlar sunduğunu belirten Öztekin, su verimliliği yatırımlarının yaygınlaştırılabilmesi için öngörülebilir düzenleyici çerçevelere ve projeleri finansal açıdan uygulanabilir kılacak yeni finansman modellerine ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.

IICEC Direktörü Bora Şekip Güray, IICEC Özel Su Raporu’nun tanıtım sunumunu gerçekleştirdi. Sunumunda Türkiye’nin hâlihazırda su stresi altında olduğunu ve bazı havzalarda su kıtlığı yaşandığını belirten Güray, artan su stresi ve kıtlığının Türkiye açısından alarm verici ve stratejik bir konu olduğunun altını çizdi.

IICEC’in öncü rapor çalışmasında Türkiye’nin su stresini, su güvenliğini ve sürdürülebilirliğini analitik bir yaklaşımla ele aldığını aktaran Güray; tatlı su kaynaklarının ve tüketim dinamiklerinin yanı sıra risklerin, fırsatların ve çözüm alanlarının bütüncül biçimde değerlendirildiğini ifade etti.

IICEC’in diğer raporlarında olduğu gibi Kamu-Sanayi-Akademi “başarı üçgeni” modeli ve paydaş katılımıyla geliştirilen çalışmanın, Türkiye’nin daha güvenli ve sürdürülebilir bir su geleceğine ulaşması için somut öneriler sunacağını belirten Güray, COP31’in elektrifikasyon gündemiyle bağlantılı olarak Türkiye’nin su ve elektrik sektörleri arasındaki çift yönlü dinamiklerinin de raporda özel olarak incelendiğini söyledi.

Etkinliğin sunuculuğunu Sabancı Üniversitesi IICEC Koordinatörü Dr. Mehmet Doğan Üçok üstlendi. Üçok, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde suyun enerji dönüşümündeki merkezi rolüne dikkat çekti.

“COP31 bir uygulama zirvesi olarak tanımlanıyor; Sabancı Üniversitesi IICEC olarak biz de bu çağrıya, iklim değişikliğinin en önce ve en doğrudan hissedildiği alandan, su konusuyla yanıt veriyoruz. Su, enerji dönüşümünün bir yan konusu değil; dönüşümün her aşamasında yer alıyor. Elektrik üretiminden hidrojene, kritik minerallerden soğutmaya kadar enerji dönüşümünün her halkası suya bağlı; küresel ölçekte artan su stresi bu halkaları giderek daha fazla zorluyor.

IICEC COP31 Özel Su Raporu’yla mevcut durumu ve ileriye dönük gidişatı Türkiye’nin kendi verileriyle ve uygulanabilir politika seçenekleriyle ortaya koyuyor, bu konuyu Antalya’da dünyanın gündemine taşıyoruz. Panelde iş dünyasının üst düzey temsilcilerinin paylaştığı çözüm önerileri de bu alanda somut adımlar atılabileceğini gösterdi. Bu etkinlik, taahhütler ile uygulama arasındaki mesafenin kapatılmasına IICEC’in bir katkısıdır. ‘Uygulama COP’u’ kavramı bu nedenle son derece önemli.”