TMB: İnşaat Sektörü Yurt İçinde Maliyet, Yurt Dışında Jeopolitik Risk Baskısı Altında

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), 2026 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nu yayımladı. “Küresel Ekonominin Yeni Fay Hatları” başlıklı raporda, inşaat sektörünün yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,9 daralarak son yıllardaki büyüme eğilimini kesintiye uğrattığı belirtildi. Yüksek finansman ve işçilik maliyetleri ile özel sektör yatırımlarındaki zayıflamanın sektör üzerindeki baskısını sürdürdüğüne dikkat çekilen raporda, kamu yatırımları ve deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetlerinin sektörü desteklemeye devam ettiği vurgulandı. Yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinde ise jeopolitik belirsizlikler ve küresel finansman koşullarının yeni proje üstlenimlerini sınırladığı ifade edildi.

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), ekonomi çevreleri ve sektör tarafından yakından takip edilen İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nun 2026 yılı üçüncü çeyrek sayısını kamuoyuyla paylaştı. Raporda, yurt içindeki ekonomik gelişmeler, inşaat sektörüne ilişkin temel göstergeler ve yurt dışı müteahhitlik hizmetlerinin performansı değerlendirilerek sektörün mevcut görünümü ve önümüzdeki döneme ilişkin beklentiler ele alındı.

Rapora göre Türkiye ekonomisi 2026 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,3 büyürken, inşaat sektörü aynı dönemde yüzde 1,9 daraldı. Böylece son yıllarda ekonominin üzerinde büyüme performansı sergileyen sektörün büyüme eğilimi kesintiye uğradı.

Sektördeki daralmada yüksek finansman maliyetleri, sıkı kredi koşulları ve özel sektör yatırımlarındaki temkinli yaklaşımın belirleyici olduğu değerlendirildi. Deprem bölgesindeki yeniden inşa faaliyetleri ve kamu yatırımları sektörü desteklemeyi sürdürürken, konut talebindeki zayıflamanın büyüme performansını sınırladığı kaydedildi.

2026 yılının ikinci çeyreğinde zincirlenmiş hacim endeksine göre toplam sabit sermaye yatırımları yüzde 0,6 artarken, inşaat yatırımları yüzde 0,9 azaldı. Sektörün toplam istihdam içerisindeki payı ise yüzde 6,8 olarak gerçekleşti.

TÜİK tarafından açıklanan İnşaat Maliyet Endeksi, 2026 yılı ağustos ayında aylık yüzde 2,04, yıllık yüzde 29,59 artış gösterdi. Malzeme maliyetleri aylık yüzde 2,73, yıllık yüzde 28,72 yükselirken işçilik maliyetlerindeki artış sırasıyla yüzde 0,82 ve yüzde 31,20 oldu. Aynı dönemde bina inşaatı maliyet endeksi yıllık yüzde 28,94, bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi ise yüzde 31,68 arttı. Veriler, özellikle işçilik maliyetlerindeki yıllık yükselişin ve finansman giderlerinin sektörün kârlılığı üzerindeki baskısını sürdürdüğüne işaret etti.

TÜİK verilerine göre ağustos ayında inşaat sektörü ciro endeksi yıllık bazda yüzde 19,2 artarken aylık bazda yüzde 3,7 geriledi. Aynı dönemde sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplam ciro endeksi yıllık yüzde 31,8, aylık yüzde 3 artış kaydetti.

İnşaat üretim endeksi ise ağustos ayında yıllık yüzde 2,3, aylık yüzde 4 yükseldi. Alt sektörlerde bina inşaatı üretimi yıllık yüzde 0,9 azalırken, bina dışı yapıların inşaatında yüzde 21,8, özel inşaat faaliyetlerinde ise yüzde 0,1 artış gerçekleşti. Üretim hacmindeki aylık toparlanmaya karşın ciro endeksindeki gerileme, sektörde gelirler ile üretim faaliyetlerinin farklı yönlerde hareket ettiğini gösterdi.

İnşaat Güven Endeksi, eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 0,2 gerileyerek 83 seviyesinde gerçekleşti. Endeksin 100 eşik değerinin altında kalması, sektörde mevcut faaliyetlere ve gelecek döneme ilişkin beklentilerde kötümser görünümün sürdüğünü ortaya koydu.

Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi yüzde 1,9 artışla 80,4'e yükselirken, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısına ilişkin beklenti yüzde 2,1 azalarak 85,5'e geriledi.

Türkiye İMSAD tarafından açıklanan İnşaat Malzemesi Sanayi Bileşik Endeksi de ağustos ayında 1,1 puan düşüşle 72 seviyesine indi. Faaliyet, güven ve beklenti alt endekslerinin tamamında gerileme kaydedilmesi, sektördeki ihtiyatlı görünümün inşaat malzemesi sanayisine de yansıdığını gösterdi.

Türkiye genelinde toplam konut satışları eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 azalarak 142 bin 390 adet olarak gerçekleşti. İlk el konut satışları yüzde 3,9 artışla 51 bin 519 adede yükselirken, ikinci el satışlar yüzde 15,3 azalarak 90 bin 871 adede geriledi. Böylece toplam satışlar içerisinde ilk el konutların payı yüzde 36,2, ikinci el konutların payı ise yüzde 63,8 oldu.

Ocak-eylül döneminde toplam konut satışları yüzde 7,2 azalarak 1 milyon 92 bin 919 adede geriledi. İlk el satışların yüzde 0,6, ikinci el satışların ise yüzde 10 azalması, konut piyasasındaki yıllık gerilemede ikinci el segmentinin belirleyici olduğunu ortaya koydu.

Eylül ayında ipotekli konut satışları yıllık bazda yüzde 5,1 artarak 23 bin 397 adede yükselirken, diğer satışlar yüzde 11,6 azalışla 118 bin 993 adet olarak gerçekleşti. İpotekli satışların toplam satışlar içerisindeki payı yüzde 16,4 seviyesinde kaldı.

Ocak-eylül döneminde ipotekli satışlar yüzde 24,7 artarak 212 bin 210 adede ulaşırken, diğer satışlar yüzde 12,5 geriledi. İpotekli satışlardaki artış kredi kanalıyla konut talebinde hareketlenmeye işaret etse de toplam satışlar içerisindeki payının sınırlı kalması, finansman koşullarındaki zorlukların sürdüğünü gösterdi. Yüksek konut fiyatları ve hanehalkının satın alma gücü üzerindeki baskılar da talebi sınırlayan unsurlar arasında yer aldı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan Konut Fiyat Endeksi, eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,2 artarak 239,4 seviyesine yükseldi. Endeks yıllık bazda nominal olarak yüzde 22,3 artarken reel olarak yüzde 5,7 azaldı. Böylece konut fiyatlarında nominal artış devam etmesine rağmen enflasyondan arındırılmış fiyatlardaki gerileme sürdü.

Eylül ayında konut fiyatları aylık bazda İstanbul'da yüzde 2, Ankara'da yüzde 0,1 ve İzmir'de yüzde 1 artış gösterdi. Yıllık artış oranları ise İstanbul'da yüzde 26,8, Ankara'da yüzde 22 ve İzmir'de yüzde 21 olarak gerçekleşti.

2026 yılının ilk çeyreğinde yapı ruhsatı verilen bina sayısı yıllık yüzde 19,6, daire sayısı yüzde 37 ve toplam yüzölçümü yüzde 26,1 arttı. Aynı dönemde yapı kullanma izin belgesi verilen bina sayısında yüzde 4,8, daire sayısında yüzde 10,1 ve toplam yüzölçümünde yüzde 3,5 artış kaydedildi.

Yapı ruhsatlarında görülen çift haneli artışlar yeni yapı üretimine yönelik faaliyetlerde genişlemeye işaret ederken, yapı kullanma izin belgelerindeki daha sınırlı yükseliş, ruhsat aşamasındaki hareketliliğin tamamlanan yapılara aynı ölçüde yansımadığını ortaya koydu.

Raporda, Türk müteahhitlik sektörünün yurt dışında 2026 yılının ilk dokuz ayında toplam 4,9 milyar ABD doları tutarında 97 proje üstlendiği belirtildi. Küresel finansman koşulları ve jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yurt dışı proje üstlenimlerinin zayıf seyrini sürdürdüğüne dikkat çekildi.

Yurt dışında iş üstlenilen ülke sayısı Kanada'nın da eklenmesiyle 139'a yükseldi. Yılın ilk üç çeyreğinde en fazla proje üstlenilen ülke 1,1 milyar ABD dolarıyla Suudi Arabistan oldu. Romanya 670 milyon ABD dolarıyla ikinci, Libya ise 635,8 milyon ABD dolarıyla üçüncü sırada yer aldı.

Özellikle Orta Doğu başta olmak üzere önemli pazarlardaki belirsizliklerin yatırım kararları ve proje finansmanı üzerinde baskı oluşturduğu ifade edildi. Bununla birlikte Türk inşaat sektörünün uluslararası pazarlardaki güçlü konumunu koruduğu vurgulandı. Engineering News-Record (ENR) dergisinin 2026 yılı “Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” listesinde Türkiye'nin 49 firmayla Çin'in ardından ikinci sırada yer alması, sektörün küresel rekabet gücünün göstergesi olarak değerlendirildi.