City Air Projesi ile Hava Kalitesi için Farkındalık Artırılıyor

05 Haziran 2020

Temiz ve kaliteli hava ihtiyacı tüm dünyada Korona virüs (Covid-19) salgını ile birlikte gündem maddeleri arasında üst sıralarına yükseldi. Nüfusun büyük bölümünün evde kalması ve trafiğe çıkan araç sayısının salgın kapsamında özellikle büyükşehirlerde yapılan kısıtlamalar ve yasaklar nedeniyle azalması, araçların yaydığı partikül madde ile azotdioksit kirliliğini önemli oranda azalttığı tespit edildi. Bu durum elbette hava kalitesinin iyileşmesine sebep oldu. Şekil-1 ve Şekil-2’de bu durum açıkça gözlemlenebilmektedir.

Şekil 1. Türkiye’nin Seçilen İllerinde Hava Kirliliği Haritası Ocak-Mart Değişimi (Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiyenin-29-buyuksehrinde-hava-kirliligi-yuzde-32-azaldi-/1812597)

 

(Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiyenin-29-buyuksehrinde-hava-kirliligi-yuzde-32-azaldi-/1812597)

 

Şekil 2. Covid-19’un etkisi; azot dioksit konsantrasyon yoğunluğunun değişimi

 

(Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiyenin-kovid-19-sonrasi-bos-kalan-meydanlari-uzaydan-goruntulendi/1808250)

Mart ve Nisan aylarında özellikle büyükşehirlerde partikül madde ve azot dioksit kirliliğindeki azalma, İstanbul Teknik Üniversitesi Uydu Haberleşme ve Uzaktan Algılama Merkezi (UHUZAM), Avrupa Birliği’nin Hava Kalitesi Gözlem Programının (CAMS-Copernicus Atmosphere Monitoring Service) ve Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) sağladığı haritalarda yer almaktadır.

Hava kalitesinin iyileştirilmesine yönelik yapılacak her çalışmanın yaşam kalitesinin yükselmesine yardımcı olacağı bu sonuçlardan anlaşılmaktadır.

Bu mantıkla, geçtiğimiz yıl Şehirlerde Hava Kalitesinin İyileştirilmesi ve Kamuoyu Farkındalığının Artırılması (CityAir) projesini hayata geçiren T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, bir yandan 31 ilin temiz hava eylem planlarını yenilerken, diğer yandan bireysel farkındalığın artırılmasına yönelik çalışmalara hızlandırdı.

Bakanlık, Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilen projenin ilk yılında, Kahramanmaraş, Sinop ve İzmir’de yerel yönetimler ve konuyla ilgili paydaşların katılımıyla çalıştaylar düzenledi. Bu kapsamda ilgili illerin hava kalitesine ilişkin mevcut durumu ve gelecekteki planlamalar değerlendirildi. Bunun yanı sıra çocuklara, hamilelere, yaşlılara ve risk altında olanlara yönelik broşürler de proje kapsamında hazırlandı.

Bakanlık, Türkiye’nin en fazla bisiklet kullanılan ili olan Konya’da, Eylül 2019’da Avrupa Hareketlilik Haftası kapsamında geniş kapsamlı bir etkinlik düzenlemişti.  Vatandaşların uzak mesafeler için toplu taşıma araçlarını kullanma, yakın mesafelerde ise yürüme ve bisiklete binme konusunda yönlendirmek Baakanlığın hedefleri arasında yer alıyor.

 

CityAir Projesi uzmanlarından İstanbul Teknik Üniversitesi Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü, İklim ve Deniz Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alper Ünal, çıkarılacak eylem planlarının uygulamaya konması ve bireysel farkındalığın artmasının sağlayacağı faydaya dikkat çekti.  Ünal, Türkiye’de başlıca evsel ısınma, ulaşım ve sanayi kaynaklı kirleticilerin olumsuz olarak etkilediği hava kalitesinin, hem insan sağlığına hem de ekonomilere önemli oranda zarar verdiğini hatırlattı.

 

Prof. Dr. Alper Ünal 5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında projenin bir yılını değerlendirdi.

 

Ünal, insanlarda hava kirliliğinin tek sebebinin sanayi tesisleri olduğuna dair yanlış bir algının mevcut olduğuna dikkat çekti.

Ünal: “Korona virüs döneminde araçların trafikten çekilmesi ile birlikte hava kalitesinde yaşanan iyileşme, soluduğumuz hava üzerindeki bireysel sorumluluğumuzu da net bir şekilde ortaya koydu. İki ay gibi kısa bir zaman diliminde bile özellikle taşıtlardan yayılan partikül madde kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 32 azaldığını gördük. Bu nedenle 31 ilde hava kalitesine esas teşkil eden envanter ve modelleme çalışmalarımızı sürdürürken, soluduğumuz hava üzerindeki bireysel sorumluluğa yönelik kamuoyu farkındalığı oluşturuyoruz” şeklinde açıklamalrda bulundu.

 

Hava kirliliği sorunu tüm dünyayı ilgilendiriyor

Hava kirliliğine ilişkin bilgi sahibi olma oranının önemli ölçüde artmasını hedeflediklerini belirten Ünal, “Düzenlenen çalıştaylarda yerel yönetimlerin ve konuyla ilgili tüm paydaşların konuyu vatandaşlarımıza nasıl anlatmaları gerektiğini aktardık. Dünya Sağlık Örgütü tarafından açıklanan, ‘2019’da dünyanın karşılaştığı en önemli sorunlar’ listesinde hava kirliliği de yer alıyor. Hava kalitesinin iyi olması, korona virüsle mücadelede etkin bir koruyucu olarak saflarımızı güçlendiriyor” diyerek düşüncelerini ifade etti.

 

City Air Projesi hakkında

CityAir Projesi, Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından finanse ediliyor.

Proje Türkiye’de 31 ilin hava kalitesinin korunması ve kamuoyu farkındalığı sağlanması hedefliyor. Proje kapsamında düzenlenen eğitim ve iş birliği faaliyetleri, hava kalitesi çalıştayları ve saha ziyaretlerinin yerel personelin eğitimi açısından son derece önemli olduğunu söylemek mümkün.

Hava kalitesi yönetimine ilişkin konuların; karar vericiler, belediyeler, çocuklar, kadınlar ve toplumun farklı seviyelerinde anlaşılması ve bu konuda farkındalığın artırılması için çalışmalar proje kapsamında gerçekleştiriliyor.

Aydın, Denizli, İzmir, Manisa, Muğla, Uşak, Adana, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Mersin, Osmaniye, Amasya, Çorum, Giresun, Ordu, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Afyon, Aksaray, Antalya, Burdur, Isparta, Karaman, Kayseri, Konya, Nevşehir ve Niğde illeri proje kapsamında yer alıyor.

 

Projeden beklenenler:

  • Hava Emisyon Yönetim Sistemi (HEY) içinde envanter sistemi kapasitesinin “hava kalitesi” modellemeleri, GIS (Coğrafi Bilgi Sistemi) ve diğer tüm “Bilişim Teknolojileri” araçları ile geliştirilmesi.
  • Temiz Hava Bölgeleri dağılımına göre Güney İç Anadolu, Ege, Orta Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi’nde yer alan 31 ilin Temiz Hava Eylem Planlarının güncellenmesi.
  • Şehir ölçeğinde emisyon azaltma stratejilerinin geliştirilmesi ve toplumdaki farkındalığı artırarak hava kalitesini yükseltmeye yardımcı olacak yol haritasının oluşturulmasıdır.

Kamuoyunu bilinçlendirmek için atılan adımlar:

 

  • Hava kalitesi konusunda kamuoyundaki farkındalık düzeyinin belirlenmesi için anket çalışmaları yapılıyor.
  • Hava kalitesi yönetimi üzerine çalıştaylar düzenleniyor. Emisyon envanteri eğitimleri gerçekleştiriliyor. Hava kalitesi değerlendirmesi ve modellemesi eğitimleri veriliyor.
  • Çocuklar ve yaşlılar gibi seçili hedef gruplara ve hamileler, hastalar gibi risk gruplarına yönelik özgün bilgilendirici içerikler geliştiriliyor; bu içeriklere yönelik broşürler basılıyor ve dağıtılıyor.
  • Genç kuşağa yönelik sosyal medya buluşmaları gerçekleştiriliyor. TV ve radyo spotları hazırlanarak hava kalitesinin geniş kitleler tarafından anlaşılmasını sağlayacak paylaşımlar gerçekleştiriliyor.
  • Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile işbirliği içerisinde çalışılıyor.
  • Kamuya açık alanlarda, okullarda, il ve ilçe belediyelerinde hava kalitesinin korunmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Özellikle ilköğretim ve ortaöğretim seviyelerine göre eğlenceli ve öğretici aktarımların sağlanmasıyla akılda kalıcı faaliyetler planlanıyor.